ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਹਿਲ ਧਨੇਸ਼ਰਾ ਦੀ ਮਾਂ ਇੰਨਾ ਮਾਕਨ ਨੇ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ’ਤੇ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 27 ਅਗਸਤ 2026: ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 23 ਸਾਲਾ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਲ ਧਨੇਸ਼ਰਾ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੰਨਾ ਮਾਕਨ ਨੇ ਅੱਜ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਐਕਟ ਨਾਓ, ਸੇਫ ਰੋਡਜ਼ ਫਾਰ ਅਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ’ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੁੰਟੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ।
ਸਾਹਿਲ ਨੇ 3 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇੰਨਾ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਹਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਕਦੇ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ-ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਜੋ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਰਾਹੀਂ ਐਕਟ ਨਾਓ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ: ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ‘‘ਹਾਦਸਾ’’ ਕਿਉਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
‘‘ਇਨਸਾਨ ਮਰਦੇ ਨੇ। ਆਪਣੇ ਰੋਂਦੇ ਨੇ। ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ-ਕਿਉਂ?’’ ਐਕਟ ਨਾਓ ਨੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ‘‘ਹਾਦਸਾ’’ ਕਹਿ ਕੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਸਵਾਲ ਔਖੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ:
ਕੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ? ਕੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਰਹੀ? ਕੀ ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਸੜਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੇ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ? ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ? ਕੀ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਵਾਹਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ?
ਐਕਟ ਨਾਓ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
‘‘ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਮੰਨੋ-ਪਰ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਦਸਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਾ ਚੱਲੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।’’ ਐਕਟ ਨਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਐਕਟ ਨਾਓ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘‘ਰੋਡ ਐਕਸੀਡੈਂਟ’’ ਦੀ ਥਾਂ ‘‘ਰੋਡ ਕਰੈਸ਼’’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇੰਨਾ ਮਾਕਨ ਵਰਗੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
‘‘ਇਨਸਾਨ ਮਰਦੇ ਨੇ। ਆਪਣੇ ਰੋਂਦੇ ਨੇ। ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ-ਕਿਉਂ?’’
ਐਕਟ ਨਾਓ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਸਵਾਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ-ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਜੋ ਜਾਂਚ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੜਕਾਂ ਵੱਲ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ।